كليات گياه شناسي

برنج گياهي است يكساله كه ارتفاع آن تا 1/5 متر مي رسد و در مناطق گرم و مرطوب و پرآب مي رويد . ساقه آن راست و برگهاي آن بزرگ و نوك تيز است . هر سنبلك برنج داراي دنباله كوتاه و يك گل است . ميوه آن بشكل خوشه اي متشكل از سنبلك ها درانتهاي ساقه قرار دارد و يك دانه برنج در آن است شلتوك مي نامند . برنج از غلات مهم است و تقريبا غذاي اصلي نصف مردم كره زمين مي باشد و منشاء برنج از آسيا است و در حدود 3000 سال قبل از ميلاد در هند و چين زراعت مي شده است . برنج بعدا از آسيا به ژاپن ، سبلان و ديگر نقاط استوايي كره زمين راه يافت و در قرن هفتم ميلادي مصريان نيز شروع به كشت آن كردند .

برنج انواع مختلف دارد و اين انواع را تا حدود 150 نوع مختلف تخمين مي زنند . نمونه هاي مرغوب آن در شمال و جنوب ايران و نواحي گرمسير فارس و اصفهان كاشته مي شود .

بطور كلي دو نوع برنج وجود دارد :

نوعي كه دانه آن دراز و كشيده و باريك است كه بنام برنج صدري معروف است و ديگري كه دانه آن ريز و گرد مي باشد و بنام برنج چيني يا ژاپني شهرت دارد .

آن نوع برنجي كه ايرانيان و مردم بيشتر كشورها مصرف مي كنند برنجي است كه شلتوك و پوسته خارجي آن گرفته شده است. رنگ اصلي برنج وقتيكه در پوسته است قهوه اي است و بنام برنج قهوه ايBrown Rice  ناميده مي شود .

براي بدست آوردن برنج سفيد ،‌دانه هاي برنج را در دستگاههاي مخصوصي مي ريزند و اين دستگاهها پوسته خارجي برنج را از آن جدا كرده و سپس با اصطكاك دادم برنج بدون پوسته با يكديگر غشاي خارجي آن نيز از بين مي رود و برنج برنگ سفيد و شفاف بدست مي آيد كه عاري از ويتامين ب 1 است و اشخاصي كه منحصرا از برنج تغذيه مي كنند و غذاي ديگري مصرف نمي كنند به بيماري بري بري Beri-Beri  دچار مي شوند .

بنابراين براي استفاده از تمام ويتامين ها و موادمعدني برنج بهتر است كه از برنج قهو هاي كه غشاء خارجي آن گرفته نشده است استفاده كرد ولي البته بايد توجه داشت كه هضم برنج قهو هاي كمي مشكل تر از هضم برنج سفيد مي باشد .

يكيديگر از انواع برنج نوع وحشي از آن است كه سياه رنگ و باريك تر و دراز تر از برنج صدري است . اين نوع برنج هم داراي مواد معدني و ويتامين هاي بيشمار است ولي البته هضم آن كمي مشكل است وبهتر است كه مخلوط با برنج سفيد بكار برده شود .

تركيبات شيميايي:

در برنج ماده اي بنام اوريدين Oridine  وجود دارد كه خاصيت ضد التهاب عصبي را دراست . برنج از لحاظ موا غذايي بسيار غني است . البته همانطور كه گفته شد هنگانيكه پوسته قهوه اي آنرا مي گيرند مقدري از ويتامين هاي خود را از دست مي دهد . در جدول زير واد موجود در صد گرم برنج قهو ه اي و برنج سفيد با هم مقايسه شده است.

مواد

مواد در صد گرم برنج قهو هاي در صد گرم برنج سفيد

انرژي 360 كالري 362 كالري

آب 12 گرم 12 گرم

پروتئين 7/5 گرم 6/6 گرم

نشاسته 76 گرم 80 گرم

كلسيم 32 ميلي گرم 25 ميلي گرم

فسفر 220 ميلي گرم 95 ميلي گرم

آهن 1/6 ميلي گرم 0/8 ميلي گرم

سديم 10 ميلي گرم 5 ميلي گرم

پتاسيم 215 ميلي گرم 90 ميلي گرم

ويتامين ب 1 0/35 ميلي گرم 0/06 ميلي گرم

ويتامين ب 2 0/05 ميلي گرم 0/03 ميلي گرم

ويتامين ب 3 4/8 ميلي گرم 1/5 ميلي گرم

همانطور كه ديده مي شود مقدر ويتامنيB1 در برنج سفيد شده يك ششم و ويتامينB2  نصف و ويتامينB3  بمقدر يك سوم برنج قهو ه اي يم باشد و مواد معدني آن بمقدر بسيار زيادي كاهش مي يابد .

پوست و يا شلتوك برنج كه در مراحل كوبيدن از آن جدا مي شود سبوس برنجRice Bran  ناميده مي شود كه آنهم منبع ويتامين ها و مواد معدني است .

در صد گرم سبوس برنج مواد زير وجود دارد :

انرژي 275 كالري

آب 9/7 گرم

پروتئين 13/5 گرم

چربي 15/5 گرم

نشاسته 50 گرم

كلسيم 75 گرم

فسفر 1400 ميلي گرم

آهن 20 ميلي گرم

پتاسيم 1500 ميلي گرم

ويتامين ب 1 2/25 ميلي گرم

ويتامين ب 2 0/25 ميلي گرم

ويتامين ب 3 30 ميلي گرم

غشاي قهو ه اي رنگ برنج نيز كه در اثر بهم سائيدن در دستگاههاي مخصوص و يا در موقع شستن زياد از برنج جدا مي شود سرشار از ويتامين ها و مواد معدني و پروتئين است . جدول زير مقدر مواد موجود در صد گرم اين غشاي قهو ه اي رنگ را نشان مي دهد .

كالري 265

آب 9/8 گرم

پروتئين 12 گرم

چربي 12/8 گرم

نشاسته 60 گرم

كلسيم 70 ميلي گرم

فسفر 1100 ميلي گرم

آهن 16 ميلي گرم

پتاسيم 715 ميلي گرم

ويتامين ب 1 1/85 ميلي گرم

ويتامين ب 2 0/18 ميلي گرم

ويتامين ب 3 28 ميلي گرم

خواص داروئي:

برنج از نظر طب ايراني ،‌معتدل و خشك است البه بستگي دارد آنرا چگونه درست كنيد برنج آبكش شده سرد است و آب آن گرم در حاليكه برنج كته شده گرم است .

برنج داراي ماده اي بنام Amidon  مي باشد ولي از نظر اينكه ماده گلوتن آن كم است يعني كاملا بهم نمي چسبد نان درس كردن از آن كمي مشل است . در خاور دور از برنج نوعي الكل درست مي كنند كه بنام ساكه معروف است كه سميت آن از الكل معمولي كمتر است و بمصرف دارويي مي رسد .

برنج غير از اينكه يك غذاي سهل الهضم است بسيار مقوي است و ضمنا خواص درماني بسياري را دراست كه به تعداي از آن اشاره مي شود .

(1برنج قهو ه اي خاصيت ضد التهاب عصبي را دارد.

(2خوردن برنج تحريكات معده و روده را كم مي كند.

(3از جوانه برنج نوعي مالت تهيه مي شود كه بعنوان مقوي معده بكار مي رود.

(4اگر برنج را در آب بپزيد آب درمان كننده اسهال و اسهال خوني است .آب برنج را مي توان به اطفال شيرخوار نيز داد.

(5براي شست و شوي زخم ها از آب برنج استفاده كنيد.

(6آب برنج را مي توان براي درمان ورم هاي روده اي و استفراغهاي خوني بكار برد.

(7دم كرده ريشه و ساقه هاي زير زميني برنج براي زياد شدن ترشحات ادرار مصرف مي شود.

(8براي درمان تب ، بدن و سر را با در برنج كمپرس كنيد.

(9برنج خواب آور است.

(10برنج تشنگي را برطرف مي كند.

(11زياده روي در خوردن برنج موجب ازدياد وزن مي شود.

(12خوردن برنج توليد اسپرم مي كند .

(13برنج را اگر با شير و شكر مخلوط كنيد و بخوريد بسيار مقوي است و نيروي جنسي را تقويت مي كند.

(14براي برطرف كردن دل بهم خوردگي و استفراغ برنج را با دوغ تازه بخوريد.

(15اگر برنج سفيد را در آّب خيس كنيد آب آن براي درمان اسهال و قطع قاعدگي مفيد است .

(16آب جوشانده برنج را كه آبكس مي كنيد دور نريزيد با اين آب جواهرات خود را بشوئيد كه آنها را جلا مي دهد

(17براي رفع التهاب پوست ، در برنج را با نشاسته يا پودر تالك مخلوط كرده و به پوست بماليد.

(18دانشمندان ثابت كرده اند كه خوردن برنج براي درمان فشار خون بسيار مفيد است.

(19خوردن برنج ، قند خون را در حالت تعادل نگاه مي دارد .

(20يكي از اطباء آمريكايي رژيم برنج را براي درمان فشار خون توصيه مي كند او به بيماران تائيد مي كند كه برنج بدون نمك همراه با ميوه هاي مختلف بخورند . البته هنوز دانشمندان نمي دانند كه در برنج چه ماده اي وجود دارد كه باعث پائين رفتن فشار خون مي شود .

(21رژيم برنج براي اختلالات كليوي مفيد است .

(22رژيم برنج براي مبتلايان به بيماري سوراي سيس Psorasis نيز بسيار مفيد است .

طرز استفاده:

در قسمت بالا توضيح داده شده است

مضرات :

مضرات خاصي براي آن بيان نشده است .

 

منبع: پایگاه اطلاع رسانی پزشکان ایران